Jan Paul
Schutten

2013

Nienke van Hichtum-prijs
Voor Het raadsel van alles wat leeft (en de stinksokken van Jos Grootjes uit Driel) ontving Jan Paul Schutten (1970) de tweejaarlijkse Nienke van Hichtum-prijs 2013.  

‘Alles wat je wilde weten over de evolutie zonder dat je wist dat je het wilde weten, of je nu een tiener bent of een gevorderde in het leven: dat is de ervaring die je hebt bij het lezen van Schuttens boek,’ schreef de jury. ‘Alsof we hier met een uitgave te maken hebben uit Darwins tijd, al zal men zich toen niet snel hebben afgevraagd hoe te overleven zonder kont.’  

 

In Het raadsel van alles wat leeft (2013) deelt Jan Paul Schutten zijn kennis over het wonder van het leven en de evolutie. De jury prees de originele benadering: ‘Alleen al de inhoudsopgave is een feest op zich en dan moet het boek nog beginnen. Alle hoofdstuktitels en paragraaftitels, en dat zijn er nogal wat, zijn in de vraagvorm gesteld. Een stortvloed van vragen dus. Sommige van die vragen verraden dat we hier toch echt met een behoorlijk serieus onderwerp te maken hebben. Neem bijvoorbeeld “Hoe ontstaat een nieuwe soort?” Niet het type vraag waar kinderen mee komen, zo weten ouders onder ons, zoals wel met vragen als “Zal de zoon van Messi later ook goed kunnen voetballen?”, “Waar komen je ogen vandaan?”, “Waarom krijgen we kippenvel” of “Waarom komen mensen niet uit een ei?” Allemaal vragen die gelukkig ook worden beantwoord in het boek. Maar juist bij zo’n volwassen vraag als die naar het ontstaan van de soorten – eigenlijk een biologenvraag natuurlijk – demonstreert Schutten zijn originaliteit: hij zet de lezers aan het tekenen. Pas als de opdracht is voltooid mag er verder worden gelezen (én gekeken, want de illustratie van Floor Riedel in paragraaf werkt de tekenopdracht van de lezer als het ware verder uit).’ 

‘Alleen al de inhoudsopgave is een feest op zich en dan moet het boek nog beginnen.'

Het is een boek dat niet alleen kinderen maar ook meelezende volwassenen zal aanspreken, vond de jury. ‘Wat Schutten doet, en hoe kan het ook anders wanneer je kinderen wilt verleiden tot doorlezen (…) is de lezer laten meedenken en dat is te danken aan de bijzondere stijl van Schutten, alsof de lezer de paragrafen samen met hem had kunnen schrijven, alsof, met andere woorden, al dat mooie, verrassende en interessante voor je ogen ontdekt wordt. “Evolutionair meedenken” zou dan ook een mooie ondertitel zijn geweest, al zouden we de stinksokken in de ondertitel niet graag hebben gemist.’  

 

Schutten raakt aan iets wat je de essentie zou kunnen noemen, en niet meer, waardoor de verwondering niet verbroken wordt maar juist gevoed blijft, schrijft J.H. de Roder in het begeleidend essay. Schutten behandelt de evolutietheorie eerder verhalend dan uitleggend: ‘Pas dan vergroot je het raadsel: als je met het ene verhaal het andere verheldert en ook nieuwsgierig maakt naar andere verhalen met hetzelfde thema, of in dit geval met dezelfde evolutionaire “plot”.’ 

 

 

Jan Paul Schutten debuteerde in 1998 met De Bralmanak. In 2004 volgde zijn eerste non-fictieboek voor kinderen, Ruik eens wat ik zeg, over de taal van planten en dieren. Het werd bekroond met een Vlag en Wimpel. Voor zijn boek Kinderen van Amsterdam (2008) ontving hij de Gouden Griffel. In 2009 schreef hij het kinderboekenweekgeschenk De wraak van het spruitje.Het raadsel van alleswat leeft werd tevens bekroond met de Gouden Griffel en de Gouden Tulp, en de illustraties van de debuterende Floor Rieder bekroond met het Gouden Penseel. 

Jury

De jury onder voorzitterschap van Aad Meinderts bestond uit Yra van Dijk, Arjen Fortuin, Aukje Holtrop, Ena Jansen, Annemie Leysen, Jan de Roder en Carl De Strycker.

 

Uitreiking

Aan de prijs was een bedrag van 5.000 euro verbonden. De officiële uitreiking vond plaats tijdens het Schrijversfeest op 19 januari 2014 in Theater aan het Spui in Den Haag.  

 

Credits portretfoto: Chris van Houts