Cees Nooteboom

(1933)

‘Dat jullie Nederlanders zo’n schrijver hebben!’ Het werd geroepen door Marcel Reich-Ranicki, de voorzitter van het befaamde Duitse ‘Literaire kwartet’, in het gelijknamige tv-programma. Cees Nooteboom is schrijver van boeken als RituelenZelfportret van een anderLied van schijn en wezenAllerzielen en ook talloze reisreportages, dichtbundels, enkele toneelstukken en zelfs liedteksten (voor Liesbeth List). Hij wordt nationaal maar zeker ook internationaal zeer geprezen.

Vervaardigd 2008
Techniek Gemengde techniek op doek
Afmetingen 28 x 36 cm

Cees Nooteboom

door Maurice Thomassen (1967)

‘In de tijd dat ik Cees Nooteboom schilderde, ontstond er wederom een discussie in de Nederlandse media over de vraag of hij voor de Nobelprijs in aanmerking kwam,’ zegt Maurice Thomassen, die bekend staat om zijn uitgekiende schilder- en collagetechnieken. Het portret behoort tot zijn Speechless-serie, waarin Thomassen de relatie legt tussen persoon en mediaverschijning, het verhaal dat steeds over een schrijver verteld wordt. De Nobelprijs krijgt Nooteboom dat jaar niet, wel wordt hij onderscheiden met de prestigieuze Prijs der Nederlandse Letteren. 

In 2008, het jaar waarin dit portret gemaakt werd, publiceerde Nooteboom met zijn vrouw, fotografe  Simone Sassen, het boek Ultima Thule, een verslag van hun reis naar Spitsbergen, de archipel in de Noordelijke IJszee. De intens blauwe kleur van zijn ogen en zijn ijzig verweerde aardkorst-gezicht lijken op de bergen en gletsjers geïnspireerd zijn.

Reizen speelt een grote rol in het oeuvre van Nooteboom. ‘Voor schrijven is een zekere connaissance du monde nodig. Daarom ben ik gaan reizen,’ schreef hij ooit. In de vroege jaren vijftig reide hij al liftend door Europa, een ervaring die hij gebruikte in zijn debuutroman, Philip en de anderen. Vanaf de jaren zestig maakt hij van zijn reisverhalen een uniek genre, waarin reportage en overpeinzingen in elkaar overlopen. In het genre van het reisverhaal staat Nooteboom op eenzame hoogte. In Nootebooms hotel verklaart hij in het reizen zijn thuis te vinden: ‘Ik weet niet hoe vaak ik heb moeten luisteren naar Pascals dictum “het ongeluk van de wereld komt daarvandaan dat de mensen niet vierentwintig uur in één kamer kunnen blijven”, tot het mij langzaam duidelijk werd dat ik juist degene was die altijd thuis was, namelijk bij mijzelf.’

 

Vervaardigd 2001
Techniek Pastel
Afmetingen 58 x 69 cm

Cees Nooteboom

door Tonny Holsbergen (1952)

Wanneer Tonny Holsbergen in 2001 Cees Nooteboom portretteert, is diens Terug naar Santiago net verschenen, het vervolg op De omweg naar Santiago uit 1992, zijn bekendste reisboek. Samen vormen ze een zoektocht naar de ziel van Spanje. De op zichzelf teruggeworpen mens, de pelgrim, ze intrigeren Nooteboom.

In 2001 heeft Nooteboom al een onaantastbare positie in de Nederlandse letteren. Vanaf zijn debuut werd hij veel gelezen, en in 1980 breekt hij ook internationaal door met de ook nog verfilmde roman Rituelen. Hij had ten tijde van dit portret al vele literaire onderscheidingen in binnen- en buitenland in ontvangst mogen nemen, maar drie jaar zou hij ook de P.C. Hooft-prijs ontvangen en in 2009 valt hem ook de Prijs der Nederlandse Letteren ten deel. De jury schrijft in haar rapport:

Een groot schrijver is voor iedere lezer weer een andere schrijver. Zo is het precies met Nooteboom - iedereen heeft zijn eigen Nooteboom. Sommigen bewonderen Nooteboom om zijn stijl. Anderen prijzen juist de filosofische diepgang van het oeuvre waarin het menselijk bestaan op allerlei manieren tegen het licht wordt gehouden. Het wonderlijke is dat al deze Nootebooms schuilgaan in een opvallend consistent oeuvre, waarin enkele grote thema's steeds terugkomen.

In zijn romans staat de handeling in dienst van een persoonlijke gedachtestroom, die vaak door historische en culturele elementen wordt bepaald. Zijn hoofdpersonen leven van herinneringen en observaties en hebben een complex karakter. Nooteboom is uiterst productief en beoefent vele genres; naast reisboeken en romans schrijft hij onder meer gedichten, essays en kunstreportages. Zijn werk is in tientallen talen vertaald en vooral in het Duitse taalgebied is hij een bestsellerauteur.