Jules Deelder

(1944)
Justus Anton (Jules) Deelder is een dichter, performer, drummer, schrijver, kunstenaar – en natuurlijk ook voor eeuwig de nachtburgemeester van Rotterdam. Een vaste waarde in het Nederlandse literaire landschap, in 2018 schrijver van het Poëziegeschenk. Dat had niemand zien aankomen.
Vervaardigd 1996
Techniek Acryl op doek
Afmetingen 120 x 100 cm

Jules Deelder

door Hans Verhagen (1939)

J.A. Deelder debuteerde in 1962 met het gedicht ‘Straat’ in het Algemeen Handelsblad en was in 1966 de jongste deelnemer aan het legendarische Poëzie in Carré van Simon Vinkenoog. Hij werd gezien als iemand die met zijn ‘NEON-realisme het moderne levensgevoel van de jongere generatie’ verwoordt, aldus stadgenoot Riekus Waskowsky.

Deelder schopt tegen de literaire en maatschappelijke orde, zelfexpressie en humor staan bij hem centraal, en daarmee gaat hij zijn thematiek te lijf (veel Rotterdam en Tweede Wereldoorlog). Hij moet niets hebben van intellectualisme en wil toegankelijk zijn: ‘Hetzelfde zien, maar het zo zien, zoals niemand het zag.’ Deelder is ook zakelijk, wat de dichter wel past die ooit nuchter noteerde:

Lang leve de dichter!
Waarvan?

Deelder is meer dan dichter alleen. In 1985 richtte hij Deelder BV op en toerde hij met zijn theaterprogramma Deelder spreekt. Geregeld met gastoptredens van bevriende kunstenaars en schrijvers, onder wie Herman Brood, Bart Chabot, Remco Campert en Jan Mulder. Hij heeft een levenslange liefde voor jazz: hij bracht een cd-collectie uit, was dj op festivals en voor de radio en is drummer in zijn combo Trio me reet. Als beeldend kunstenaar exposeerde hij in 2016-2017 in De Kunsthal Rotterdam zijn ‘Beelder’; elf kunstwerken van kleurrijk plastic met titels als het Locomotrutfantje, Spartapiet, Cubaanse vlieg, Doorzager en Blauwwerker.

Hij wordt hier afgebeeld door Hans Verhagen. De twee kennen elkaar uit  de kringen van Gard Sivik en De Nieuwe Stijl, in de jaren zestig toonaangevende tijdschriften die het nieuw-realisme propageerden. Net als Deelder is Verhagen naast dichter ook beeldend kunstenaar. Verhagen schilderde juist in sombere periodes vaker – soms dus in opvallend vrolijke kleuren, en met veel energie, die Deelder hier goed staat: je hoort hem bijna van het doek komen.

Vervaardigd 2010
Techniek Acrylverf op doek
Afmetingen 100 x 80 cm

Jules Deelder

door Dick Bakhuizen van den Brink (1950)

Voor Jules Deelder, de Nachtburgemeester van Rotterdam die altijd stijlvol in het zwart gekleed gaat, koos de Leidse kunstenaar Dick Bakhuizen van den Brink veel kleur. Hij wil hiermee de grilligheid en veelzijdigheid van Deelder benadrukken. De jazzdrummer, schilder, schrijver, dichter en performer laat zich niet vangen in één categorie. Hij is markant en boeiend, met zijn mooie doodgraversuiterlijk, sikje en arty brillen. Het tijdschrift Esquire koos hem in 2010 als de best geklede man van Nederland.

Dat hij op het portret iets weg heeft van The Joker uit Batman is niet met opzet, maar de associatie past bij het imago van Deelder. Bakhuizen van den Brink schilderde hem naar bestaande foto’s. Hij gebruikt in zijn portretten vaker bonte kleurvakken als een soort patchwork.

Rond het nachtburgemeesterschap ontstond in 2018 wat controverse. Na vijfentwintig jaar kwam het idee een verkiezing te houden. In het Rotterdamse blad De Havenloods reageert Deelder:

Ze willen nu officieel een nachtburgemeester gaan kiezen. Die titel is mij door de volksmond gegeven. Ik weet nog dat Hans Citroen mij voor het eerst nachtburgemeester noemde. En hij had het weer van een fietsenmaker. Hij stond bij een fietsenzaak en toen ik voorbij liep zei de fietsenmaker: Kijk daar heb je de nachtburgemeester van Rotterdam. Dat is weer door een journalist opgepikt. Prima. Ze kunnen beter over je fiets lullen dan over je lul fietsen. In de rij staan ze nu om verkozen te worden, maar tot ik de pijp uitga zitten ze echt met mij opgescheept.