Peter van Straaten

(1935-2016)
‘Op ironische en luchthartige wijze neemt hij het dagelijks leven op de korrel, zowel in cartoons en tekeningen als in boeken en werken voor toneel en televisie’, aldus de jury van de Jacobus van Looy-prijs als die in 2010 haar vijfjaarlijkse oeuvreprijs voor dubbeltalenten aan Peter van Straaten toekent. Zelf zegt de Van Straaten over zijn werk: ‘Het moet wringen’.
Vervaardigd 1991
Techniek Olieverf op doek
Afmetingen 93 x 88 cm

Peter van Straaten

door Marjan de Glopper (1936)

Peter van Straaten dankt zijn faam aan de unieke manier waarop hij zijn tekentalent met zijn schrijverschap weet te combineren. Hij wordt bekend van de politieke strip Vader & Zoon en als de schepper van bijstandsmoeder Agnes, die zich tussen 1984 en 2000 eerst in Het Parool, maar algauw in Vrij Nederland, moedig staande weet te houden tussen drank en manvolk.

Maar zeker dankt Van Straaten zijn populariteit ook aan de tekeningen over het literaire leven, waarin hij met opgewekt cynisme schrijvers, maar vooral schrijversachtigen en hun doorgaans buikige uitgevers, te kijk zet. De kenmerkende krasserige scènes zijn voorzien van bondige, puntige onderschriften, die samen trefzeker het kleine drama neerzetten. Zijn tekeningen belichten volgens Van Straaten ‘de tobberige kanten van het schrijversvak. Ze zijn bedoeld om troost te brengen.’ Voor de schrijver die zichzelf herkent en kan vaststellen dat hij niet de enige is die worstelt, en troost voor de lezer die ziet hoe de schrijvers zich bitter inspannen voor hun werk.

In het jaar dat Marjan de Glopper dit portret van Van Straaten maakt, verschijnen zijn scènes uit het literaire leven in Engeland en Amerika onder de titel This Literary Life. Ook in andere landen worden ze uitgegeven. Maar Van Straatens unieke, met melancholie omfloerste humor blijkt zeer Nederlands, want op een enkel Scandinavisch land na, worden ze nergens echt een succes.

In Nederland is Van Straaten echter ongekend populair. Zijn boeken worden veel verkocht en zijn ‘zeurkalanders’ sieren ook postuum nog steeds talloze wc’s. Hij wint meerdere keren de Inktspotprijs, mag de Jacobus van Looy-prijs in ontvangst nemen en krijgt in 2006 de prestigieuze Gouden Ganzenveer vanwege zijn ‘bijzondere vermogen in tekst en tekening op een overtuigende, soms ontroerende en vaak ontwapenende manier vorm te geven aan het levensgevoel van deze tijd’.